Bắt đầu từ mùa thu 2009, không ít người dân Việt sẽ ngậm ngùi trong suy tưởng tiếc nhớ về ánh lửa lung linh của những chiếc đèn trời trong không gian khoáng đạt của trời đêm! Kể từ ngày 15/9/2009, Lệnh cấm sản xuất, nhập khẩu, tàng trữ, vận chuyển, buôn bán, đốt và thả đèn trời trong phạm vi cả nước của Thủ tướng Chính phủ . sẽ có hiệu lực thi hành. Và như vậy, chúng ta sẽ nói lời chia tay với một nét văn hoá truyền thống đã gắn bó lâu đời với người dân trong các dịp Lễ, Tết, hội hè.
Đèn trời còn được người Đông Á gọi là Thiên đăng. Phong tục đốt đèn trời bắt nguồn từ ước vọng của con người mong cho cuộc sống trường tồn, từ khát khao muốn được giao hoà với thiên nhiên trời đất của người xưa. Người thả đèn trời sẽ gửi theo ánh lửa những lời chúc an lành, lời cầu may cho người thân và gia đình của họ. Trẻ nhỏ thả đèn trời cho những ước mơ học hành khám phá, thanh niên thả đèn trời với lời nguyện tình yêu lứa đôi tươi đẹp và sự nghiệp đạt thành, người già thả đèn trời với sự chiêm nghiệm về đời sống rộng lớn bao la. Tất cả đều gửi đi ước vọng tự do, an hoà qua ánh lửa lung linh, kỳ diệu của đèn trời. Theo quan niệm của mọi người, đèn trời càng lên cao, càng bay xa thì những mong muốn của họ càng có nhiều cơ hội thành sự thật. Đèn trời trở thành biểu tượng thiêng liêng làm cầu nối giữa con người với thế giới tâm linh cao cả. Mỗi độ thu về, trong lễ Vu lan Rằm tháng bảy hay Rằm tháng tám, người dân thả đèn trời trong đêm trăng sáng nhất với mong ước các vị Thánh thần sẽ soi rõ cho những ước vọng họ đã gửi theo. Trong không gian rộng lớn của trời đêm, hàng nghìn chiếc đèn nối nhau sáng lung linh. Dưới mặt đất, niềm hi vọng về hoà bình no ấm đã nhen nhóm lên trong tâm tưởng mọi người. Thi đốt Đèn trời trong ngày Tết, ngày lễ còn có hàm ý tâm linh xua đuổi bóng đêm và ma quỷ. Người ta quan niệm rằng người thắng trong cuộc thi sẽ được may mắn cả năm. Không chỉ có ý nghĩa trong đêm thả đèn trời mà quá trình chuẩn bị trước đó cũng mang lại sự vui vẻ đầm ấm trong không khí sinh hoạt cộng đồng. Đèn trời đã tồn tại với hình thức như một trò chơi dân gian, một phương tiện sử dụng trong tín ngưỡng thờ cúng, một thú chơi ý nghĩa của thanh niên thời hiện đại… Trẻ con không thể không reo vui khi thấy ánh đèn trời kỳ ảo xuất hiện, người lớn hài lòng trông đợi theo ánh đèn đem lại may mắn cho đời sống và công việc của họ.
Mang theo ý nghĩa tâm linh sâu sắc và đem lại nét đẹp lung linh cho những đêm hội làng, lễ hội, giao thừa... tục đốt đèn trời đã dần trở nên phổ biến trên khắp miền đất nước, từ Bắc tới
Thiết nghĩ, một chủ trương đúng đắn luôn cần có những giải pháp đồng bộ. Sau khi lệnh cấm sản xuất, nhập khẩu, tàng trữ, vận chuyển, buôn bán, sử dụng đèn trời chính thức có hiệu lực thì số phận những làng nghề truyền thống sản xuất đèn trời sẽ về đâu? Các hộ sản xuất kinh doanh đèn trời hiện nay tập trung trong các làng nghề thủ công truyền thống ở Vĩnh Bảo – Hải Phòng, xóm Đìa – Thanh Oai – Hà Nội, Đông Hưng – Thái Bình … Họ sẽ ra sao khi chiếc đèn trời gắn bó từ bao đời ông cha bỗng nhiên không còn tồn tại? Sự khéo léo, tài hoa của người thợ tạo nên đèn trời kỳ thú từ manh giấy mỏng, chiếc vòng tre cũng sẽ không còn nữa. Chiếc đèn trời giàu ý nghĩa đã gắn bó với đời sống người dân Việt sẽ còn trên những trang giấy sử. Ngày Tết, Lễ, vẫn là anh đèn lung linh trang hoàng cho đêm hội nhưng sẽ là ánh đèn điện nhiều màu. Ước mơ của mọi người sẽ làm sao để gửi gắm lên trời cao rộng?
- Đỗ Thanh Hà -
